Δ. Αλεξάνδρειας: Καταγγελία για περιβαλλοντικό κίνδυνο και δημόσια υγεία από τον απόστρατο Αστυνομικό Διευθυντή Θέμη Σιδηρόπουλο

Από τον Θέμη Σιδηρόπουλο, Απόστρατο Αστυνομικό Διευθυντή της ΕΛ.ΑΣ., κοινοποιήθηκε στα ΜΜΕ καταγγελία για σοβαρό κίνδυνο ρύπανσης υδροφόρου ορίζοντα και δημόσιας υγείας σε περιοχή του Δήμου Αλεξάνδρειας, η οποία απεστάλη στις αρμόδιες διοικητικές αρχές και στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Βέροιας και Θεσσαλονίκης. 

Στην καταγγελία αναφέρονται τα εξής: 

Θέμα: Καταγγελία για σοβαρό κίνδυνο ρύπανσης υδροφόρου ορίζοντα και δημόσιας υγείας λόγω ανεξέλεγκτης εναπόθεσης αποβλήτων πλησίον χώρου υδροληψίας αγροτικών βυτίων και δημοτικής γεώτρησης ύδρευσης στον οικισμό Νέος Πρόδρομος Δήμου Αλεξάνδρειας – Αίτημα άμεσων ελέγχων, εφαρμογής της νομοθεσίας και συνολικής διερεύνησης της νομιμότητας όλων των χώρων υδροληψίας εντός του Δήμου Αλεξάνδρειας

ΠΡΟΣ:

■ Αποκεντρωμένη Διοίκηση Μακεδονίας – Θράκης

■ Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας

■ Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας

■ Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού

■ Διεύθυνση Υδάτων Κεντρικής Μακεδονίας

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ:

● Εισαγγελία Πρωτοδικών Βέροιας

● Εισαγγελία Εφετών Θεσσαλονίκης

ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ – ΑΙΤΗΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ, ΛΗΨΗΣ ΜΕΤΡΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ

Κύριοι,

Με την παρούσα θέτω υπόψη σας πραγματική κατάσταση ιδιαίτερης σοβαρότητας, η οποία, κατά την κρίση μου, συνιστά σαφή, διαρκή και αντικειμενικό κίνδυνο τόσο για τον υδροφόρο ορίζοντα όσο και για τη δημόσια υγεία.

Στον οικισμό Νέος Πρόδρομος του Δήμου Αλεξάνδρειας λειτουργεί χώρος υδροληψίας που χρησιμοποιείται για την πλήρωση αγροτικών βυτίων. Σε απόσταση περίπου 100 μέτρων από το συγκεκριμένο σημείο βρίσκεται η δημοτική γεώτρηση που υδροδοτεί τον οικισμό με πόσιμο νερό.

Στον χώρο αυτόν, αλλά και στην άμεση πέριξ περιοχή, έχει διαμορφωθεί και διατηρείται ανεξέλεγκτος χώρος απόρριψης αποβλήτων, στον οποίο εντοπίζονται:

》 κενές συσκευασίες φυτοπροστατευτικών προϊόντων, πλαστικά,

》 σύμμεικτα απορρίμματα,μπάζα,

》 ογκώδη αντικείμενα και λοιπά υλικά.

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

Η κατάσταση αυτή δεν αποτελεί απλή αισθητική υποβάθμιση ή ζήτημα πλημμελούς καθαριότητας.

Η παρουσία κενών συσκευασιών φυτοπροστατευτικών προϊόντων και λοιπών αποβλήτων απευθείας επί γυμνού εδάφους, χωρίς στεγανή διαμόρφωση, χωρίς οριοθέτηση και χωρίς οποιονδήποτε εμφανή μηχανισμό ελέγχου απορροών ή προστασίας του υπεδάφους, δημιουργεί αντικειμενικά σοβαρό κίνδυνο έκπλυσης και διήθησης υπολειμμάτων στο υπέδαφος και τελικώς στον υδροφόρο ορίζοντα.

Το γεγονός ότι το σημείο αυτό γειτνιάζει τόσο με χώρο υδροληψίας αγροτικών βυτίων όσο και με δημοτική γεώτρηση ύδρευσης, από την οποία υδροδοτείται ολόκληρος ο οικισμός, προσδίδει στην υπόθεση άμεση διάσταση δημόσιας υγείας.

Η ρύπανση υπόγειων υδάτων δεν αποτελεί στιγμιαίο φαινόμενο αλλά διαδικασία σωρευτική και συχνά μη άμεσα αντιληπτή, γεγονός που καθιστά απολύτως κρίσιμη την πρόληψη, την επιτήρηση και την εφαρμογή της νομοθεσίας προστασίας των υδάτων.

ΧΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ – ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΑΔΡΑΝΕΙΑ

Η κατάσταση αυτή δεν είναι πρόσφατη.

Υφίσταται επί σειρά ετών και έχει καταγγελθεί δημόσια επανειλημμένα χωρίς, κατά την αντίληψή μου, να υπάρξει ουσιαστική παρέμβαση αποκατάστασης, πρόληψης ή συστηματικού ελέγχου.

Ειδικότερα, την 13η Ιανουαρίου 2026 επισημάνθηκε εκ νέου δημόσια, με ρητή αναφορά ότι θα υπάρξει προσφυγή στις αρμόδιες αρχές σε περίπτωση μη λήψης μέτρων.

Παρά ταύτα, μέχρι σήμερα η εικόνα παραμένει ουσιαστικά αμετάβλητη.

1. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΕΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

Η ΚΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΔΑ/121122/1762/2025 (ΦΕΚ Β΄ 5953/07.11.2025) θεσπίστηκε ειδικά για την εναλλακτική διαχείριση των κενών συσκευασιών φυτοπροστατευτικών προϊόντων, ακριβώς λόγω των σοβαρών κινδύνων που προκαλεί η ανεξέλεγκτη διάθεσή τους στο περιβάλλον.

Οι συσκευασίες αυτές δεν αποτελούν κοινά απορρίμματα.

Υπάγονται σε ειδικό σύστημα συλλογής, ασφαλούς διαχείρισης και ανακύκλωσης, προκειμένου να αποτρέπεται η επιβάρυνση του περιβάλλοντος και η έκθεση ανθρώπων και υδάτινων πόρων σε επικίνδυνα υπολείμματα.

Η παρουσία τους ανεξέλεγκτα απορριμμένων πλησίον υδροληψίας και δημοτικής γεώτρησης συνιστά ευθεία απόκλιση από το ανωτέρω πλαίσιο.

Παράλληλα, ο Ν. 4036/2012 και ειδικότερα τα άρθρα 40, 41, 42, 44 και 45 επιβάλλουν:

προστασία υδάτινων πόρων,

ορθολογική χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων,

ασφαλή διαχείριση υπολειμμάτων και συσκευασιών,

ελέγχους συμμόρφωσης,

και διοικητικές κυρώσεις σε περιπτώσεις παραβάσεων.

Κατά συνέπεια, δεν πρόκειται για ζήτημα διακριτικής ευχέρειας ή “καλής θέλησης”, αλλά για συγκεκριμένη και δεσμευτική νομική υποχρέωση.

2. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΑ ΟΓΚΩΔΗ ΚΑΙ ΛΟΙΠΑ ΑΣΤΙΚΑ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΑ

Ο Ν. 4819/2021 προβλέπει οργανωμένο σύστημα διαχείρισης αστικών αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένων των ογκωδών αντικειμένων.

Η ανεξέλεγκτη απόρριψη ογκωδών, μπάζων και σύμμεικτων απορριμμάτων δεν μπορεί να θεωρηθεί αποκλειστικά ιδιωτική συμπεριφορά χωρίς διοικητική διάσταση.

Αντιθέτως, αναδεικνύει ζήτημα:

》 επάρκειας αποκομιδής, πρόληψης,

》 εποπτείας,

》 και εφαρμογής των υποχρεώσεων προστασίας περιβάλλοντος και δημόσιας υγείας.

3. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΥΔΡΟΛΗΨΙΑΣ

Ο Ν. 3199/2003 εισάγει το πλαίσιο προστασίας και διαχείρισης των υδάτων και ενσωματώνει την αρχή πρόληψης της ρύπανσης.

Σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και τις κανονιστικές πράξεις εφαρμογής του Ν. 3199/2003, κάθε σημείο υδροληψίας υπόκειται υποχρεωτικά:

》 σε άδεια χρήσης νερού,

》 σε καταγραφή στο Εθνικό Μητρώο Σημείων Υδροληψίας (ΕΜΣΥ),

》 και σε τήρηση συγκεκριμένων εγκεκριμένων όρων λειτουργίας.

Οι όροι αυτοί αφορούν ιδίως:

》 την προστασία της υδροληψίας από πηγές ρύπανσης,

》 την οριοθέτηση και ασφαλή διαμόρφωση του χώρου,

》 την αποτροπή ανεξέλεγκτης πρόσβασης και χρήσης,

》 τη λήψη μέτρων αποτροπής διήθησης ρυπογόνων φορτίων,

》 καθώς και τη διασφάλιση ότι η λειτουργία της δεν επιβαρύνει το περιβάλλον και τον υδροφόρο ορίζοντα.

Η εικόνα του συγκεκριμένου χώρου, αλλά και η εικόνα αντίστοιχων χώρων υδροληψίας εντός του Δήμου Αλεξάνδρειας, δημιουργεί εύλογα ερωτήματα ως προς:

● την ύπαρξη αδειοδότησης,

● την καταγραφή στο ΕΜΣΥ,

● την τήρηση όρων λειτουργίας,

● τη νομιμότητα διαμόρφωσης και λειτουργίας των χώρων,

● και τη διενέργεια των προβλεπόμενων ελέγχων συμμόρφωσης.

ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΑΝΑ ΦΟΡΕΑ

Α. Δήμος Αλεξάνδρειας

Ο Δήμος οφείλει:

■ να αποτρέπει τη δημιουργία άτυπων χωματερών,

■ να οργανώνει σύστημα αποκομιδής αστικών και ογκωδών αποβλήτων,

■ να προστατεύει κοινόχρηστους και διοικητικούς χώρους,

■ να λαμβάνει μέτρα προστασίας πλησίον υδροληψιών και γεωτρήσεων,

■ να εξασφαλίζει ασφαλείς και νόμιμες συνθήκες λειτουργίας των χώρων υδροληψίας που χρησιμοποιούνται για αγροτικές ανάγκες,

■ και να συνεργάζεται με τους αρμόδιους ελεγκτικούς μηχανισμούς.

Β. Δ.Ε.Υ.Α. Αλεξάνδρειας

Η ΔΕΥΑ οφείλει:

■ να προστατεύει τη δημοτική γεώτρηση και τις σχετικές υδροληψίες από εξωτερικούς κινδύνους ρύπανσης,

■ να παρακολουθεί συστηματικά την ποιότητα του νερού,

■ να παρεμβαίνει όταν διαπιστώνεται γειτνίαση με πιθανές πηγές ρύπανσης,

■ και να διαθέτει στοιχεία ελέγχων όταν τίθεται ζήτημα δημόσιας υγείας.

Γ. Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας

Οι αρμόδιες υπηρεσίες οφείλουν:

■ να διενεργούν υγειονομικούς και περιβαλλοντικούς ελέγχους,

■ να αξιολογούν τον κίνδυνο για τη δημόσια υγεία,

■ να επιβάλλουν ή να εισηγούνται μέτρα προστασίας,

■ και να εξετάζουν τη συμμόρφωση των χώρων υδροληψίας με τις απαιτήσεις περιβαλλοντικής νομοθεσίας.

Δ. Διεύθυνση Υδάτων Κεντρικής Μακεδονίας

Η Διεύθυνση Υδάτων οφείλει:

■ να προστατεύει το υπόγειο υδατικό σύστημα,

■ να ελέγχει τη συμμόρφωση των υδροληψιών με το ισχύον καθεστώς προστασίας,

■ να εξετάζει την ύπαρξη αδειών χρήσης νερού και εγγραφής στο ΕΜΣΥ,

■ να ελέγχει τους όρους λειτουργίας των σημείων υδροληψίας,

■ και να εισηγείται άμεσα μέτρα όταν υφίσταται σοβαρός κίνδυνος ρύπανσης.

Ε. Αποκεντρωμένη Διοίκηση Μακεδονίας – Θράκης

Η Αποκεντρωμένη Διοίκηση οφείλει να εξετάσει εάν οι αρμόδιοι φορείς άσκησαν ή παρέλειψαν να ασκήσουν τις κατά νόμον αρμοδιότητές τους και να ενεργήσει στο πλαίσιο του ελέγχου νομιμότητας.

ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ

Κατά την προσωπική μου γνώση και εμπειρία, το πρόβλημα δεν φαίνεται να περιορίζεται αποκλειστικά στο συγκεκριμένο σημείο.

Αντίστοιχη εικόνα παρατηρείται και σε όλους τους χώρους υδροληψίας αγροτικής χρήσης εντός του Δήμου Αλεξάνδρειας, γεγονός που δημιουργεί σοβαρό ζήτημα συνολικής εποπτείας, ελέγχου νομιμότητας και εφαρμογής του θεσμικού πλαισίου προστασίας υδάτων.

Για τον λόγο αυτό απαιτείται συνολικός και συστηματικός έλεγχος όλων των αντίστοιχων σημείων εντός της εδαφικής αρμοδιότητας του Δήμου Αλεξάνδρειας και όχι αποσπασματική αντιμετώπιση ενός μόνο περιστατικού.

Το ζήτημα αποκτά σαφή θεσμική διάσταση, καθώς συνδέεται άμεσα με:

● τη νομιμότητα λειτουργίας των χώρων υδροληψίας,

● την προστασία των υπόγειων υδάτων,

● την ασφάλεια των σημείων πλήρωσης αγροτικών βυτίων,

● και τη δημόσια υγεία των κατοίκων.

ΑΙΤΗΜΑΤΑ

Για τους λόγους αυτούς, ζητώ:

■ Την άμεση διενέργεια αυτοψίας στον συγκεκριμένο χώρο.

■ Τον άμεσο ποιοτικό έλεγχο του νερού της δημοτικής γεώτρησης και της σχετικής υδροληψίας, συμπεριλαμβανομένου ελέγχου για πιθανή παρουσία υπολειμμάτων φυτοπροστατευτικών προϊόντων.

■ Την άμεση απομάκρυνση όλων των αποβλήτων από τον χώρο.

■ Τη διερεύνηση των ευθυνών κάθε εμπλεκόμενου φορέα, κατά λόγο αρμοδιότητας.

■ Τη διενέργεια εκτεταμένων αυτοψιών και ελέγχων σε όλους τους χώρους υδροληψίας αγροτικής χρήσης εντός του Δήμου Αλεξάνδρειας.

■ Την εφαρμογή του ειδικού πλαισίου για τις κενές συσκευασίες φυτοπροστατευτικών προϊόντων και του γενικού πλαισίου προστασίας υδάτων, αποβλήτων και δημόσιας υγείας.

》 Να ζητηθεί από τον Δήμο Αλεξάνδρειας και τους συναρμόδιους φορείς η προσκόμιση:

των αδειών χρήσης νερού όλων των χώρων υδροληψίας αγροτικής χρήσης εντός του Δήμου,

της καταγραφής τους στο ΕΜΣΥ,

των εγκεκριμένων όρων λειτουργίας τους,

στοιχείων για τους ελέγχους συμμόρφωσης που έχουν διενεργηθεί,

καθώς και στοιχείων σχετικά με τα μέτρα προστασίας που εφαρμόζονται σε κάθε χώρο υδροληψίας.

》 Να ελεγχθεί συνολικά εάν οι χώροι αυτοί λειτουργούν σύμφωνα με τις απαιτήσεις της νομοθεσίας ή εάν πρόκειται για αυθαίρετους πρόχειρους και ανεπαρκώς ελεγχόμενους χώρους λειτουργίας.

ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

Με σεβασμό προς τον θεσμικό ρόλο της Δικαιοσύνης, κοινοποιώ την παρούσα στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Βέροιας, προκειμένου να εκτιμηθούν τα ανωτέρω πραγματικά περιστατικά υπό το πρίσμα της ποινικής νομοθεσίας και ιδίως ως προς την ενδεχόμενη εφαρμογή των άρθρων 28 και 285 ΠΚ, καθώς και κάθε άλλης συναφούς διάταξης.

Η κοινοποίηση στην Εισαγγελία Εφετών Θεσσαλονίκης γίνεται προς ενημέρωση για το περιεχόμενο της παρούσας αναφοράς.

ΣΥΝΗΜΜΕΝΑ

Φωτογραφικό υλικό - ενδεικτικά

Με εκτίμηση,

ΕΥΘΥΜΙΟΣ Α. ΣΙΔΗΡΟΠΟΥΛΟΣ

Απόστρατος Αστυνομικός Διευθυντής ε.α. – ΕΛ.ΑΣ.