Η παράσταση «ΘΡΑΥΣΜΑΤΑ: Ευριπίδης» του Εθνικού Θεάτρου παρουσιάστηκε στο Αρχαίο Θέατρο της Μίεζας - Μια πρωτότυπη σκηνική σύνθεση στα όρια του θεάτρου και της αρχαιολογίας

ΔΤ από Δ. Νάουσας: Στο Αρχαίο Θέατρο της Μίεζας παρουσιάστηκε το απόγευμα της Πέμπτης 2 Ιουλίου 2026 η παράσταση θεάτρου και αρχαιολογίας «ΘΡΑΥΣΜΑΤΑ: Ευριπίδης», σε σκηνοθεσία του Ευθύμη Θέου, στο πλαίσιο του προγράμματος «Γνωριμία με Αρχαία Θέατρα της Ελλάδας» του Εθνικού Θεάτρου.

Η παράσταση πραγματοποιήθηκε με ελεύθερη είσοδο και προσέφερε στο κοινό μια ξεχωριστή καλλιτεχνική εμπειρία, συνδέοντας τη σύγχρονη θεατρική δημιουργία με τον ιστορικό και συμβολικό χαρακτήρα του αρχαίου θεάτρου της Μίεζας.

Από την πλευρά του Δήμου Ηρωικής Πόλης Νάουσας παρευρέθηκε η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού Ταμάρα Λογγινίδου, ενώ χαιρετισμό πριν από την έναρξη της παράστασης απηύθυνε η Αναπληρώτρια Έφορος Αρχαιοτήτων Ημαθίας, Δρ Γεωργία Στρατούλη.

Η παράσταση «ΘΡΑΥΣΜΑΤΑ: Ευριπίδης» ταξιδεύει για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά σε αρχαία θέατρα και αρχαιολογικούς χώρους της χώρας, στο πλαίσιο του προγράμματος «Γνωριμία με Αρχαία Θέατρα της Ελλάδας», το οποίο υλοποιείται για τρίτη χρονιά από το Εθνικό Θέατρο, με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού και σε συνεργασία με το Σωματείο «ΔΙΑΖΩΜΑ», την Περιφερειακή και την Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Μετά την ιδιαίτερα θερμή υποδοχή που γνώρισε κατά την προηγούμενη χρονιά, η παράσταση επέστρεψε στον μοναδικό κόσμο των σωζόμενων και χαμένων έργων του Ευριπίδη. Μέσα από μια πρωτότυπη σύνθεση αφήγησης, θεατρικής δράσης και μουσικής, οι συντελεστές μετέτρεψαν το Αρχαίο Θέατρο της Μίεζας σε έναν συμβολικό τόπο ανασκαφής της μνήμης, όπου σωζόμενοι στίχοι της αρχαίας δραματουργίας απέκτησαν ξανά φωνή και σκηνική υπόσταση.

Αφετηρία για τη δημιουργία της παράστασης αποτέλεσε η ανακάλυψη, το 2022, στη Φιλαδέλφεια της Αιγύπτου, ενός παπύρου με αποσπάσματα από τα χαμένα έργα «Πολύιδος» και «Ινώ» του Ευριπίδη. Με αφορμή το σημαντικό αυτό εύρημα, τα «ΘΡΑΥΣΜΑΤΑ: Ευριπίδης» καταδύονται στο τμηματικά σωζόμενο έργο του Αθηναίου τραγικού, παρουσιάζοντας μια αφηγηματική και μουσική σύνθεση στα όρια του θεάτρου και της αρχαιολογίας.

Στη σκηνή στήθηκε μια παράδοξη και ταυτόχρονα υπαρξιακή ανασκαφή, τα ευρήματα της οποίας δεν ήταν αγγεία ή αρχιτεκτονικά κατάλοιπα, αλλά θεατρικοί στίχοι και λόγια αρχαίων ηθοποιών, σπασμένα και διασωθέντα σε μικρά κομμάτια. Πέντε ερμηνευτές και συμβολικοί αρχαιολόγοι, εφοδιασμένοι με εργαλεία ανασκαφής, ακολούθησαν τη σχεδόν τελετουργική διαδικασία μιας αρχαιολογικής έρευνας, μέσα από την οποία αναδύθηκαν στιγμιότυπα αρχαίων παραστάσεων και εικόνες από την καθημερινή ζωή των θεάτρων.

Πέρα από τα γνωστά και πλήρως σωζόμενα έργα του Ευριπίδη, έχουν φτάσει μέχρι τις ημέρες μας περισσότεροι από 1.000 στίχοι από την υπόλοιπη δραματουργία του. Πρόκειται για στίχους γραμμένους σε κομμάτια παπύρων που βρέθηκαν θαμμένα στο έδαφος της Αιγύπτου ή διασώθηκαν αποσπασματικά μέσα σε μεταγενέστερα κείμενα.

Η παράσταση προσέγγισε ποιητικά αυτό το αποσπασματικό, αλλά ιδιαίτερα ισχυρό θεατρικό και λυρικό υλικό, παρουσιάζοντας αυτούσια αποσπάσματα από χαμένα έργα, όπως η «Ανδρομέδα», ο «Φαέθων», οι «Κρητικοί» και ο «Πολύιδος», καθώς και την περιπετειώδη ιστορία της ανακάλυψής τους.

Παράλληλα, αποτύπωσε την προσπάθεια ανασύνθεσης ενός κόσμου που έχει παρέλθει, μέσα από τα φθαρμένα απομεινάρια του και τον απόηχο φωνών που έχουν πάψει να ακούγονται εδώ και χιλιετίες.

Η παράσταση αποτελεί συνέχεια της δεκαπενταετούς ερευνητικής και καλλιτεχνικής εργασίας του ηθοποιού, σκηνοθέτη και αρχαιολόγου Ευθύμη Θέου πάνω στη σύζευξη του θεάτρου και της αρχαιολογίας. Στο πλαίσιο του υβριδικού αυτού είδους χρησιμοποιούνται παραστασιακές μέθοδοι για την προσέγγιση του αρχαιολογικού υλικού, αλλά και αρχαιολογικές μέθοδοι, όπως η ανασκαφή και η ανθρωπολογική έρευνα, για τη δημιουργία θεάτρου και παραστάσεων άμεσα συνδεδεμένων με τον χώρο όπου παρουσιάζονται.

Αντίστοιχες παραστάσεις έχουν αναπτυχθεί στο πλαίσιο ερευνητικών προγραμμάτων στον Νεολιθικό οικισμό της Κουτρουλού Μαγούλας, στο κτήριο της Εποχής του Χαλκού στα Καταλύματα της Γαύδου και στον προϊστορικό οικισμό της Κοίμησης στη Θηρασιά.

Οι συγκεκριμένες δράσεις έχουν παρουσιαστεί, μεταξύ άλλων, στο πλαίσιο του θεσμού του Υπουργείου Πολιτισμού «Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός», στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, στο Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και στο Μουσείο Μπενάκη, καθώς και σε άλλους χώρους στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Το 2013 η παράσταση «Το Γεύμα» παρουσιάστηκε ως τμήμα της έκθεσης «Εκ Νέου. Μια Νέα Γενιά Ελλήνων Καλλιτεχνών» στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, ενώ το 2015 το έργο εκπροσώπησε την Ελλάδα στην European Mediterranea 17 Young Artists Biennale στο Μιλάνο. Το 2023 το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης εξέδωσε τον κατάλογο «Ευθύμης Θέου. Θέατρο/Αρχαιολογία», σε επιμέλεια της Α. Μυκονιάτη, με μια συνολική παρουσίαση του έργου του.

Το πρόγραμμα «Γνωριμία με Αρχαία Θέατρα της Ελλάδας» αποτελεί μια καινοτόμο δράση ανάδειξης των σωζόμενων αρχαίων θεάτρων της χώρας και σύνδεσης του σύγχρονου πολιτισμού με τα μνημεία της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Υλοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο του 2024, με την περιοδεία της παράστασης «Πλούτος» του Αριστοφάνη, σε μετάφραση Δημοσθένη Παπαμάρκου και σκηνοθεσία Μάνου Βαβαδάκη, σε 16 αρχαία θέατρα της Ελλάδας. Συνεχίστηκε το 2025 με την πρώτη παρουσίαση της παράστασης «ΘΡΑΥΣΜΑΤΑ: Ευριπίδης» σε 11 αρχαία θέατρα και αρχαιολογικούς χώρους της Αττικής και των νησιών του Αιγαίου.

Η φετινή περιοδεία ξεκίνησε από το Αρχαίο Θέατρο της Μίεζας και συνεχίζεται στα αρχαία θέατρα Γιτάνων, Κασσώπης, Μικρής Αμβρακίας και Πλευρώνας. Η διαδρομή της παράστασης θα ολοκληρωθεί στην Κρήτη, όπου, από τις 26 Αυγούστου έως τις 3 Σεπτεμβρίου 2026, θα παρουσιαστεί σε αρχαία θέατρα και αρχαιολογικούς χώρους του νησιού.

Συντελεστές της παράστασης

Σκηνοθεσία – δραματουργική επεξεργασία: Ευθύμης Θέου

Μεταγραφή αποσπασμάτων – συνεργασία στη δραματουργία: Κυριάκος Καρσεράς

Μουσική σύνθεση – μουσική διδασκαλία: Κορνήλιος Σελαμσής

Σκηνικός χώρος: Λουκάς Μπάκας

Κοστούμια: Παύλος Θανόπουλος

Κίνηση: Νικολέτα Ξεναρίου

Δραματολόγος παράστασης: Εύα Σαραγά

Βοηθός σκηνοθέτη: Μαίρη Καραζήση

Βοηθός σκηνογράφου: Βαγγέλης Ξενοδοχίδης

Ερμήνευσαν οι Ελένη Βεργέτη, Γιώργος Κριθάρας, Ηλέκτρα Νικολούζου, Γιώργος Σύρμας και Ευθύμης Θέου.

Φωτογραφίες: Karol Jarek

Διάρκεια παράστασης: 60 λεπτά