Ζητούν έλεγχο σε όλες τις οργανώσεις και τις δομές κοινωνικής φροντίδας - Διαφάνεια παντού, ακόμη και στους φορείς ΑμεΑ -

Η υπόθεση της ΜΚΟ «Παιδική Χαρά», η οποία βρίσκεται στο επίκεντρο δικαστικής διερεύνησης για φερόμενη οικονομική απάτη μέσω φιλανθρωπικών εράνων, ανοίγει μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση για τον τρόπο λειτουργίας των οργανώσεων που συγκεντρώνουν και διαχειρίζονται χρήματα στο όνομα της κοινωνικής προσφοράς.

Πόσο διαφανής είναι η λειτουργία τους; Ποιος ελέγχει τις δωρεές, τις επιχορηγήσεις και τις πραγματικές δαπάνες; Πώς διασφαλίζεται ότι οι πόροι αξιοποιούνται προς όφελος εκείνων για τους οποίους συγκεντρώθηκαν;

Τα ερωτήματα αποκτούν ιδιαίτερη σημασία όταν αφορούν φορείς που δραστηριοποιούνται στον ευαίσθητο χώρο της αναπηρίας, όπου η κοινωνική εμπιστοσύνη, η αξιοπρέπεια των ωφελουμένων και η ανάγκη ουσιαστικής υποστήριξης πρέπει να αποτελούν αδιαπραγμάτευτες προτεραιότητες.

«Έλεγχος σε όλους μας, χωρίς εξαιρέσεις»

Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα δημόσια παρέμβαση πραγματοποίησε στις 4 Νοεμβρίου ο Σύλλογος ΑμεΑ «Εθελοντούμε» Περιφερειακής Ενότητας Ρόδου, ζητώντας να επεκταθούν οι έλεγχοι σε όλες τις οργανώσεις, τους συλλόγους και τους φορείς που διαχειρίζονται δωρεές και κοινωνικούς πόρους.

Μάλιστα, ο Σύλλογος συμπεριλαμβάνει ρητά στο αίτημά του και τους φορείς ΑμεΑ, ζητώντας ελέγχους στις εγκαταστάσεις, στις συνθήκες φροντίδας, στη στελέχωση, καθώς και στην οικονομική τους διαχείριση.

Το ενδιαφέρον είναι ότι η συγκεκριμένη παρέμβαση κοινοποιήθηκε από την πρόεδρο του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων ΑμεΑ Ημαθίας «Τα Παιδιά της Άνοιξης», Νόρα Σαρκατζή, μια επιλογή που συνιστά δημόσια στήριξη στην ανάγκη καθολικής διαφάνειας.

Η κίνηση έχει ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς προέρχεται από την επικεφαλής ενός συλλόγου με πολυετή δράση, σημαντικές υποδομές και εμφανές κοινωνικό έργο στην Ημαθία.

Τα «Παιδιά της Άνοιξης» και το παράδειγμα της Πατρίδας

Στην Ημαθία υπάρχουν φορείς που έχουν αποδείξει μέσα από συγκεκριμένες δράσεις και υποδομές ότι η κοινωνική προσφορά μπορεί να αποκτήσει ουσιαστικό και διαρκές αποτύπωμα.

Χαρακτηριστική περίπτωση είναι ο Σύλλογος «Τα Παιδιά της Άνοιξης», ο οποίος, πέρα από τη λειτουργία του Κέντρου Διημέρευσης και Ημερήσιας Φροντίδας στην Αλεξάνδρεια, κατάφερε να δημιουργήσει μια δεύτερη σύγχρονη δομή στην Πατρίδα Βέροιας.

Το νέο ΚΔΗΦ, που εγκαινιάστηκε στις 6 Οκτωβρίου 2024 και λειτουργεί από τον ίδιο μήνα, αποτελεί ένα σημαντικό κοινωνικό έργο, το κόστος του οποίου, σύμφωνα με πληροφορίες του InVeria.gr, ξεπέρασε το ένα εκατομμύριο ευρώ.

Η πραγματοποίησή του στηρίχθηκε σε μια μεγάλη συλλογική προσπάθεια, με τη συνδρομή κοινωφελών ιδρυμάτων, τοπικών συλλόγων, επιχειρήσεων και εκατοντάδων πολιτών.

Το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος συνεισέφερε 300.000 ευρώ και το Ίδρυμα Αθανασίου Κ. Λασκαρίδη 150.000 ευρώ, ενώ ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε η κινητοποίηση της τοπικής κοινωνίας μέσα από δωρεές, χορηγίες και εκδηλώσεις.

Αξίζει να υπενθυμιστεί ότι το InVeria.gr είχε καταγράψει ήδη από τον Σεπτέμβριο του 2022 τη δημόσια ανακοίνωση και παράδοση ποσού 32.140 ευρώ από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Πατρίδας «Ευστάθιος Χωραφάς» προς τα «Παιδιά της Άνοιξης». Τότε είχε τονιστεί ότι η ανακοίνωση του ακριβούς ποσού αποσκοπούσε στη διαφάνεια απέναντι στους πολίτες που συμμετείχαν στην προσπάθεια.

Πρόκειται για ένα παράδειγμα δημοσιοποίησης οικονομικών στοιχείων, το οποίο αποκτά μεγαλύτερη αξία στη σημερινή συζήτηση.

Σύμφωνα, επίσης, με τις πληροφορίες μας, η συμμετοχή των μελών στη διοίκηση του Συλλόγου είναι άμισθη, με τους διοικούντες να προσφέρουν εθελοντικά τις υπηρεσίες τους.

Η επιλογή της Νόρας Σαρκατζή να κοινοποιήσει ένα αίτημα ελέγχων χωρίς εξαιρέσεις αποκτά, υπό αυτό το πρίσμα, ιδιαίτερη βαρύτητα. Η διαφάνεια αποτελεί και μέσο προστασίας του έργου που δημιουργήθηκε χάρη στην εμπιστοσύνη της κοινωνίας.

Τι συμβαίνει όμως με όλους τους υπόλοιπους φορείς;

Η υπόθεση επαναφέρει ένα ερώτημα που για χρόνια αντιμετωπίζεται με δισταγμό στον δημόσιο διάλογο: Πόσο συστηματικά ελέγχονται οι διάφοροι σύλλογοι, τα σωματεία, οι ΜΚΟ και οι δομές που αναπτύσσουν δραστηριότητα γύρω από την αναπηρία και γενικότερα την κοινωνική φροντίδα;

Η σύσταση ενός νέου συλλόγου ή η λειτουργία μιας δομής αποτελούν καταρχήν θεμιτές πρωτοβουλίες. Η κοινωνική ανάγκη είναι πραγματική και οι κρατικές υπηρεσίες συχνά αδυνατούν να καλύψουν όλες τις απαιτήσεις.

Ωστόσο, η συνεχής εμφάνιση νέων φορέων δημιουργεί πρόσθετη ανάγκη για σαφή στοιχεία σχετικά με τη δραστηριότητα, τη χρηματοδότηση, τις διοικήσεις και τις υπηρεσίες που παρέχουν.

Υπάρχουν πραγματικές δομές και ωφελούμενοι; Υπάρχει εξειδικευμένο προσωπικό; Τηρούνται οι προβλεπόμενες προδιαγραφές; Δημοσιοποιούνται οικονομικοί απολογισμοί; Ελέγχεται η αξιοποίηση των επιχορηγήσεων και των ιδιωτικών δωρεών;

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η σχέση διοίκησης και αμειβόμενης απασχόλησης.

Σε ορισμένα οργανωτικά σχήματα, πρόσωπα που συμμετέχουν στη διοίκηση συλλόγων ενδέχεται να κατέχουν παράλληλα αμειβόμενες θέσεις σε συνδεδεμένες δομές ή υπηρεσίες. Μια τέτοια σχέση δεν συνιστά από μόνη της παρανομία ούτε αποδεικνύει κακοδιαχείριση.

Χρειάζεται, ωστόσο, να είναι απολύτως ξεκάθαρο ποιος αποφασίζει για την πρόσληψη, ποιος καθορίζει την αμοιβή, ποιος ελέγχει την εκτέλεση των καθηκόντων και με ποιον τρόπο αποτρέπονται ενδεχόμενες συγκρούσεις συμφερόντων.

Η ύπαρξη αμειβόμενων επαγγελματιών σε μια δομή φροντίδας είναι άλλωστε αναγκαία για την παροχή ποιοτικών υπηρεσιών. Το κρίσιμο ζήτημα βρίσκεται στους κανόνες, στη διαφάνεια των αποφάσεων και στην ουσιαστική εποπτεία.

Αντίστοιχες παρεμβάσεις και από άλλους συλλόγους

Το αίτημα για μεγαλύτερη λογοδοσία δεν περιορίζεται στη Ρόδο ή στην Ημαθία.

Η πρόεδρος του Συλλόγου Γονέων Παιδιών με Νεοπλασματική Ασθένεια «Φλόγα», Μαρία Τρυφωνίδου, έχει επισημάνει την ανάγκη ενίσχυσης των ελέγχων στις οργανώσεις που συγκεντρώνουν χρήματα για φιλανθρωπικούς σκοπούς.

Παράλληλα, ο Σύλλογος «ΛΑΜΨΗ» της Βόρειας Ελλάδας προχώρησε σε δημόσια ανακοίνωση στις 2 Νοεμβρίου, παρουσιάζοντας τον τρόπο λειτουργίας του και τις διαδικασίες οικονομικού ελέγχου, διευκρινίζοντας μεταξύ άλλων ότι τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου προσφέρουν τις υπηρεσίες τους χωρίς αμοιβή.

Στο μεταξύ, στις 6 Νοεμβρίου, ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης ανακοίνωσε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη και άλλες οικονομικές και επιχειρησιακές έρευνες για αντίστοιχες υποθέσεις.

Οι εξελίξεις αυτές δείχνουν ότι η ανάγκη συστηματικότερης εποπτείας έχει πλέον περάσει από το επίπεδο του δημόσιου προβληματισμού και στο πεδίο των αρμόδιων ελεγκτικών αρχών.

Να μη συμπαρασύρονται όσοι προσφέρουν πραγματικά

Από τη συζήτηση προκύπτει ένας ακόμη σοβαρός κίνδυνος: η γενικευμένη καχυποψία απέναντι σε συλλόγους και οργανώσεις που επιτελούν ουσιαστικό κοινωνικό έργο.

Χιλιάδες εθελοντές, γονείς, εργαζόμενοι και υποστηρικτές προσφέρουν καθημερινά χρόνο, χρήματα και προσωπική προσπάθεια για να στηρίξουν ανθρώπους που το έχουν ανάγκη.

Θα ήταν άδικο οι περιπτώσεις που διερευνώνται για παραβατικές πρακτικές να οδηγήσουν σε συλλογική απαξίωση ολόκληρου του χώρου.

Ακριβώς γι’ αυτό χρειάζονται καθολικοί, αντικειμενικοί και ουσιαστικοί έλεγχοι, με ενιαίους κανόνες και χωρίς επιλεκτικές εξαιρέσεις.

Η επίκληση της κοινωνικής ευαισθησίας δεν πρέπει να αποτρέπει τη διατύπωση ερωτημάτων για την οικονομική διαχείριση. Ο σεβασμός προς τα άτομα με αναπηρία επιβάλλει την προστασία των δικαιωμάτων τους και την αποτελεσματική εποπτεία των υπηρεσιών που λαμβάνουν.

Αντίστοιχα, η ανάγκη ελέγχου δεν πρέπει να μετατρέπεται σε αφορμή ατεκμηρίωτης στοχοποίησης οποιουδήποτε φορέα.

Το ζητούμενο είναι να εξετάζεται το πραγματικό έργο, να διασταυρώνονται τα οικονομικά στοιχεία και να διαπιστώνεται ότι κάθε δομή λειτουργεί με ασφάλεια, αξιοπρέπεια και σεβασμό στους ανθρώπους που εξυπηρετεί.

Ώρα να μπει το μαχαίρι στο κόκαλο

Η υπόθεση της «Παιδικής Χαράς» προσφέρει μια ευκαιρία στην Πολιτεία να προχωρήσει πέρα από τις αποσπασματικές έρευνες, θεσπίζοντας ή εφαρμόζοντας αποτελεσματικότερα ένα σταθερό πλαίσιο λογοδοσίας.

Με προσβάσιμους οικονομικούς απολογισμούς, ελέγχους χρηματοδοτήσεων, διαφανείς διοικητικές διαδικασίες και συστηματική αξιολόγηση των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Η συζήτηση αφορά και την Ημαθία, όπου δραστηριοποιούνται φορείς κοινωνικής φροντίδας και σωματεία που στηρίζονται στην κοινωνική προσφορά.

Η δημοσιοποίηση των οικονομικών δεδομένων και η αποτύπωση του πραγματικού έργου μπορούν να ξεχωρίσουν τις ουσιαστικές προσπάθειες και να αναδείξουν τυχόν αδυναμίες ή παρατυπίες, όπου αυτές πράγματι υπάρχουν.

Το αίτημα που διατυπώθηκε από τη Ρόδο και βρήκε ανταπόκριση στη διοίκηση των «Παιδιών της Άνοιξης» έχει συνεπώς ευρύτερη σημασία.

Διαφάνεια χωρίς εξαιρέσεις. Έλεγχος με ουσία. Λογοδοσία από όλους.