Από τα στημένα παιχνίδια στους «πρωταθλητές» της κοινωνίας (άποψη, του Νίκου Βουδούρη)

Γράφει ο Νίκος Βουδούρης*:

Οι αποκαλύψεις για το κύκλωμα των στημένων αγώνων στο ελληνικό μπάσκετ προκαλούν οργή. Όταν, όμως, ανάμεσα στις περίπου 50 αναμετρήσεις που φέρονται να ερευνώνται περιλαμβάνονται ακόμη και αγώνες σχολικών πρωταθλημάτων, η υπόθεση αποκτά πολύ σοβαρότερη διάσταση.

Ένας στημένος επαγγελματικός αγώνας μπορεί να αλλοιώσει μια βαθμολογία, έναν τίτλο ή να αποφέρει παράνομα κέρδη. Ένας στημένος σχολικός αγώνας μπορεί να καθορίσει το μέλλον ενός παιδιού, ανοίγοντας την πόρτα του πανεπιστημίου σε κάποιον που ενδεχομένως δεν το αξίζει.

Στην Ελλάδα, οι αθλητικές διακρίσεις προσφέρουν σημαντικά προνόμια για την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

Σύμφωνα με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, η πρώτη, δεύτερη ή τρίτη θέση σε Πανελλήνιους Σχολικούς Αγώνες δίνει προσαύξηση 20% στα μόρια για τα ΤΕΦΑΑ και 8%, 6% ή 4% αντίστοιχα για τις υπόλοιπες πανεπιστημιακές σχολές.

Ανάλογα προνόμια προβλέπονται για διακρίσεις σε πανελλήνια πρωταθλήματα αθλητικών σωματείων, με προσαύξηση 20% για τα ΤΕΦΑΑ και 10%, 8% ή 7% για άλλες σχολές. Προβλέπονται, επίσης, πρόσθετες θέσεις εισαγωγής, με συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Μετά από μια γρήγορη ματιά στο τι ίσχυε από τη δεκαετία του 1980 μέχρι σήμερα, διαπιστώνει κανείς ότι τα προνόμια αυτά έχουν ιστορία μεγαλύτερη των 40 ετών. Ήδη από το 1983 υπήρχαν ειδικές ρυθμίσεις για την εισαγωγή πρωταθλητών στα πανεπιστήμια, ενώ με τον νόμο του 1999 οι πρόσθετες θέσεις στα ΤΕΦΑΑ για συγκεκριμένες κατηγορίες διακριθέντων αθλητών έφτασαν το 30% των εισακτέων.

Οι νόμοι άλλαξαν, όμως η ουσία παρέμεινε: Μια αθλητική διάκριση μπορούσε να εξασφαλίσει σημαντικό προβάδισμα για την είσοδο στο πανεπιστήμιο.

Απολύτως θεμιτό για έναν νέο που αφιέρωσε χρόνια στον αθλητισμό, προπονήθηκε, αγωνίστηκε και διακρίθηκε.

Αρκεί, βέβαια, η διάκριση να ήταν πραγματική...

Οι «αθλητές» των χαρτιών

Στα χρόνια της δημοσιογραφικής μου πορείας έχουν φτάσει στα αυτιά μου καταγγελίες για γόνους εύπορων ή κοινωνικά ισχυρών οικογενειών, που φέρονταν να αξιοποιούν γνωριμίες με παράγοντες αθλητικών σωματείων προκειμένου να εξασφαλίσουν αθλητικές διακρίσεις και τα αντίστοιχα πανεπιστημιακά προνόμια.

Οι αναφορές αφορούσαν ακόμη και συλλόγους με σημαντικές πανελλήνιες επιτυχίες στα αναπτυξιακά πρωταθλήματα. Σύμφωνα με αυτές, γίνονταν συνεννοήσεις ώστε συγκεκριμένα πρόσωπα να εμφανίζονται στα επίσημα έγγραφα ως συμμετέχοντες σε αγώνες, χωρίς να έχουν απαραίτητα αγωνιστεί.

Ακόμη πιο χαρακτηριστικές ήταν οι αφηγήσεις για αθλητές που φέρονταν να χρησιμοποιούν τα δελτία άλλων.

Ο ένας έμπαινε στο γήπεδο, ίδρωνε και αγωνιζόταν. Ο άλλος εμφανιζόταν στα χαρτιά ως αθλητής και μπορούσε να διεκδικήσει τα οφέλη της διάκρισης!

Μια αθλητική καριέρα κατασκευασμένη στα χαρτιά, με πιθανό έπαθλο μια θέση στο πανεπιστήμιο.

Ασφαλώς, πρόκειται για καταγγελίες που απαιτούν τεκμηρίωση και δεν συνδέονται αποδεδειγμένα με τη σημερινή υπόθεση των στημένων αγώνων. Ωστόσο, το ζήτημα που αναδεικνύουν είναι σοβαρό.

Η νομοθεσία προβλέπει προϋποθέσεις πραγματικής αγωνιστικής συμμετοχής για την αναγνώριση διακρίσεων. Σήμερα, για παράδειγμα, απαιτείται κατά κανόνα συμμετοχή σε περισσότερους από τους μισούς αγώνες μιας διοργάνωσης ομαδικού αθλήματος.

Εάν, όμως, υπήρχαν συνεννοήσεις και ψευδείς βεβαιώσεις, ακόμη και τα επίσημα φύλλα αγώνων θα μπορούσαν να αποτελέσουν μέρος της μεθόδευσης.

Σε μια τέτοια περίπτωση, ευθύνη θα είχαν τόσο εκείνοι που αποκτούσαν τα προνόμια όσο και όσοι φρόντιζαν να τους τα εξασφαλίσουν.

Από το αθλητικό δελτίο στο πτυχίο

Η διαδρομή, όμως, θα μπορούσε να έχει και συνέχεια. Κάποιος που αποκτούσε με αθέμιτο τρόπο μια αθλητική διάκριση, μπορούσε να αξιοποιήσει τα σχετικά προνόμια για την εισαγωγή του σε ένα ΤΕΦΑΑ. Αποκτώντας το πτυχίο, είχε στη συνέχεια τη δυνατότητα να διεκδικήσει μέσω κατατακτηρίων εξετάσεων μια θέση σε δεύτερη πανεπιστημιακή σχολή, ακόμη και ιδιαίτερα υψηλής ζήτησης.

Οι κατατακτήριες αποτελούν νόμιμη διαδικασία, με γραπτές εξετάσεις σε τρία μαθήματα. Σε αντίθεση με τις κεντρικά οργανωμένες Πανελλαδικές, τα θέματα και η αξιολόγηση καθορίζονται από τα ίδια τα πανεπιστημιακά τμήματα.

Η διαφορετική αυτή διαδικασία απαιτεί αυστηρές δικλίδες ασφαλείας απέναντι σε πιθανές παρεμβάσεις.

Στις αφηγήσεις που κατά καιρούς έχουν φτάσει σε εμένα υπήρχαν ακόμη και αναφορές για παρεμβάσεις πολιτικών ή άλλων ισχυρών προσώπων, με σκοπό τη διευκόλυνση συγκεκριμένων ατόμων κατά τη διάρκεια των σπουδών τους. Ισχυρισμοί σοβαροί, που απαιτούν αποδεικτικά στοιχεία.

Εάν, πάντως, τέτοιες πρακτικές εφαρμόστηκαν, τότε μια αρχική παρανομία στον αθλητισμό ενδέχεται να εξελίχθηκε σε ολόκληρη διαδρομή πανεπιστημιακών τίτλων, επαγγελματικής αποκατάστασης και κοινωνικής καταξίωσης.

Υπάρχει, βεβαίως, και ο δρόμος των σπουδών στο εξωτερικό, όπου η οικονομική άνεση προσφέρει περισσότερες εκπαιδευτικές επιλογές, συχνά απρόσιτες για άλλους. Χωρίς να αμφισβητείται η αξία των ξένων πανεπιστημίων και των αποφοίτων τους, πρόκειται για μια άλλη πλευρά των κοινωνικών ανισοτήτων, που αξίζει ξεχωριστή συζήτηση.

Ας επιστρέψουμε, όμως, στην πιθανή διαδρομή των αθλητικών προνομίων.

Ένας άνθρωπος που ξεκίνησε ενδεχομένως με μια κατασκευασμένη αθλητική διάκριση, μπορεί σήμερα να εμφανίζεται στην τοπική κοινωνία ως καταξιωμένος επιστήμονας, επιτυχημένος επαγγελματίας, ακόμη και ως πρόσωπο με δημόσια ή πολιτική επιρροή.

Να μιλά για την αξία της προσπάθειας, να συμβουλεύει τους νεότερους και να απολαμβάνει τον σεβασμό της κοινωνίας. Με μια διαδρομή που, εάν οι καταγγελίες ευσταθούν, θα είχε ξεκινήσει από την εξαπάτηση.

Οι δύο Ελλάδες της «αξιοκρατίας»

Από τη μία, το παιδί μιας συνηθισμένης οικογένειας, που διαβάζει, αγωνίζεται και προσπαθεί να πετύχει με τις δικές του δυνάμεις.

Από την άλλη, το παιδί μιας οικογένειας με χρήματα, γνωριμίες και πρόσβαση σε ανθρώπους που μπορούν να ανοίξουν πόρτες.

Η οικονομική άνεση δεν αποτελεί κάτι επιλήψιμο. Η αξιοποίησή της, όμως, για την απόκτηση προνομίων με αθέμιτα μέσα αποτελεί ευθεία προσβολή της αξιοκρατίας. Ιδιαίτερα όταν ένα τηλεφώνημα ή μια συνεννόηση μπορεί να αποδειχθεί ισχυρότερη από χρόνια προσπάθειας.

Η έρευνα για τα στημένα στο μπάσκετ πρέπει να φτάσει μέχρι τέλους. Παράλληλα, αξίζει να διερευνηθούν και οι καταγγελίες για εικονικές αθλητικές συμμετοχές που ενδεχομένως εξαργυρώθηκαν σε πανεπιστημιακά προνόμια.

Σε έναν στημένο αγώνα υπάρχει κάποιος που κερδίζει χωρίς να το αξίζει. Υπάρχει, όμως, και εκείνος που χάνει χωρίς να γνωρίζει γιατί.

Το πιο προκλητικό; Ο πρώτος μπορεί σήμερα να απολαμβάνει τον θαυμασμό της κοινωνίας ως επιτυχημένος και... αυτοδημιούργητος, ως κάποιος «σημαντικός», ενώ στην ουσία δεν είναι τίποτα άλλο παρά ένας απατεώνας που με τις πλάτες και το όνομα του... μπαμπά.

Ένας καταφερτζής που κατάφερε να πλασαριστεί στην κοινωνία ως άτομο κάποιας εγνωσμένης αξίας, ενώ στην αντίθετη περίπτωση θα ήταν απλά ένας... γόνος που θα έτρωγε από τα έτοιμα, χωρίς καμία υπόληψη.

(Δημοσιεύθηκε στην ψηφιακή εφημερίδα "InVeria" - Κυριακή 25 Οκτωβρίου 2026, φύλλο 216)